Coachtalk#4 การใช้คำถาม (Questioning) ไม่ยากอย่างที่คิด

การฝึกอบรมในหลักสูตรต่างๆ ที่ผมใช้แนวทาง Group Coaching ส่วนใหญ่ผู้เรียนให้สาธิตการแสดงบทบาทสมมติ (Role Playing) ให้ดูว่าการดำเนินการทำ 1:1 Coaching เป็นอย่างไร และบางหลักสูตรผู้เรียนก็ได้มีโอกาสแสดงบทบาทสมมติด้วยเช่นเดียวกัน ส่วนใหญ่แล้วจะสรุปว่าความยากของการโค้ชชิ่ง (Coaching) อยู่ที่การตั้งคำถามให้โค้ชชี่ตอบ ซึ่งไม่รู้ว่าควรใช้คำถามลักษณะไหนจึงจะเหมาะสมและควรถามอย่างไรไม่ให้โค้ชชี่รู้สึกไม่ดี ซึ่งผมก็ยอมรับครับว่า “การใช้คำถามที่ถูก ก็จะได้คำตอบที่ดี” แต่ก็ไม่ยากอย่างที่คิดหรอกครับ ถ้ามีการเตรียมตัวและหมั่นฝึกฝนไปเรื่อยๆ ก็จะสามารถใช้คำถามได้ดีขึ้น

ผมแบ่งหมวดการใช้คำถามเป็นประเภทต่างๆ ดังนี้ครับ
คำถามที่ทำให้โค้ชชี่มองเห็นตัวเอง ยอมรับในเรื่องของตัวเอง
คำถามที่กระตุ้นให้โค้ชชี่อยากเปลี่ยนแปลงตัวเอง ด้วยตัวเอง
คำถามเชิญชวนให้โค้ชชี่แสดงความคิดเห็น
คำถามที่ให้โค้ชชี่กำหนดเป้าหมายของตัวเอง
คำถามที่เชิญชวนให้โค้ชชี่ปรับเปลี่ยนความคิดเห็นใหม่
คำถามที่ทำให้โค้ชชี่ค้นหาวิธีแก้ไขปัญหาของตัวเอง
คำถามแลกเปลี่ยนความคิดเห็นทั่วๆ ไป
คำถามจูงใจให้โค้ชชี่พูดให้มากขึ้น

คำถามเหล่านี้มีตัวอย่างพอสังเขปในเว็บไซต์ พอหาอ่านดูได้นะครับ แต่ก็เป็นเพียงตัวอย่างให้สามารถเริ่มต้นได้ แต่โค้ชก็ควรกำหนดประเภทคำถามของตัวเองก่อนการโค้ชชิ่ง (Coaching) ด้วยนะครับ ไม่เช่นนั้นก็อาจจะเครียดว่าจะถามอย่างไร ถ้าจัดประเภทคำถามได้แล้ววิธีถามก็จะง่ายขึ้นนะครับ



แนวทางการใช้คำถามที่ดีควรยึดหลัก ดังนี้
พยายามให้โค้ชชี่มีอิสระในการเล่าเรื่องของตัวเอง
จูงใจให้โค้ชชี่คิดวิธีการ (Solution) ของตัวเอง
หลีกเลี่ยงการให้คำแนะนำด้วยวิธีการของโค้ช
มีความเชื่อมั่นว่าโค้ชชี่มีศักยภาพและรู้วิธีแก้ไขปัญหาด้วยตัวเอง
รับฟังอย่างตั้งใจกับทุกความคิดเห็น
ถามคำถามให้คิดเอง ไม่ใช่บังคับให้ตอบ
ยอมรับในสิ่งที่โค้ชชี่พูด ไม่โต้แย้ง
ไม่เครียดกับการโค้ชชิ่ง รอจนกว่าโค้ชชี่อยากเปลี่ยนเอง
เป้าหมายเป็นของโค้ชชี่ โค้ชไม่ควรตัดสินถูกหรือผิด

การที่โค้ชยึดแนวความคิดเหล่านี้ไว้ก็จะทำให้การใช้คำถามเป็นคำถามที่เปิดอิสระให้กับโค้ชชี่มากยิ่งขึ้น จะทำให้โค้ชชี่รู้สึกสบายที่ได้พูดคุยกับโค้ช เพราะไม่รู้สึกว่าถูกถามคำถาม แต่เป็นการพูดคุยความคิดเห็นกันมากกว่าการโค้ชชิ่ง ก็จะดำเนินการไปได้ด้วยดี จนกระทั่งโค้ชชี่ มองเห็น อุปสรรคทางความคิดของตัวเองและมี วิธีแก้ไข ด้วยตัวเองแล้วก็จะตั้ง เป้าหมาย ที่จะนำไปปฏิบัติเพื่อ เปลี่ยนแปลง ตัวเองใหม่ การโค้ชชิ่งก็จบสมบูรณ์ครับ